Sprzeciw coraz mniejszy
Sierpień 2025: 59,0% za, 13,3% przeciw. Sierpień 2026: 59,8% za, 8,8% przeciw. Pomiędzy tymi dwoma pomiarami mieściło się dwanaście miesięcy najintensywniejszej kampanii przeciwko projektowi w historii miasta i filmy, spotkania, ulotki, „debaty” z zaproszonymi z zewnątrz prelegentami. Efekt? Poparcie nie drgnęło, a sprzeciw skurczył się o jedną trzecią. To jedyna statystycznie istotna zmiana nastawienia do projektu, jaką wykazało badanie. Na siedmiu mieszkańców Piekar Śląskich mających zdanie sześciu jest dziś za, jeden przeciw.
Najmocniejszy wynik nie dotyczy tego, czy budować, lecz kto i kiedy ma o tym zdecydować. 70,2% mieszkańców uważa, że decyzja o ITPOK powinna zapaść dopiero po wykonaniu szczegółowych analiz i poznaniu faktów, także przez samych mieszkańców. Tylko 10% dopuszcza, by radni zakończyli projekt już teraz, bez tych analiz. Zapytani, kto powinien mieć decydujący głos, mieszkańcy Piekar Śląskich wskazują siebie (49,5%) trzy razy częściej niż radnych (15,8%); 21,5% oddałoby głos niezależnym ekspertom. Łącznie 71% nie chce, by o przyszłości projektu rozstrzygała sama Rada Miasta.
Mieszkańcy mają też wyrobione zdanie o motywach części radnych dążących do zamknięcia projektu przed poznaniem analiz. Najczęściej wskazują kalkulację polityczną i budowanie pozycji przed wyborami (34,3%), dalej niepełną wiedzę o projekcie (25,6%), presję grup protestacyjnych (23,7%) i obawę przed trudnymi decyzjami (23,5%). Troskę o zdrowie mieszkańców jako motyw dostrzega 18,9% – niemal dwa razy mniej niż politykę.
Mieszkańcy znają stawkę
MPEC dostarcza ciepło do około 70% mieszkańców Piekar Śląskich z trzech ciepłowni węglowych, które w perspektywie kilku lat muszą zostać zastąpione technologiami opartymi na innych paliwach gdyż wymagają tego przepisy o efektywności energetycznej i eliminacji węgla z miksu paliwowego. Mieszkańcy wiedzą, co jest stawką: 89,5% obawia się wzrostu cen ciepła i opłat za odpady (rok temu 86,5%), a co drugi (50,5%) obawia się tego wzrostu „zdecydowanie”. Jednocześnie 74,5% widzi w projekcie konkretne korzyści: tańsze ciepło z sieci MPEC (52,8%), stabilniejsze opłaty za odpady (31,8%), likwidację trzech ciepłowni węglowych (25,7%) i czystsze powietrze (25,5%). Żadnej korzyści nie dostrzega 7,2%.
Rada Miasta Piekary Śląskie będzie głosować nad zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla ul. Granicznej, gdzie miałaby powstać instalacja. Zmiana planu nie jest zgodą na budowę ITPOK ale jest warunkiem, by mogły powstać raport oddziaływania na środowisko i analizy ekonomiczne, czyli dokładnie to, czego domaga się 70% mieszkańców. Samego znaczenia zmiany MPZP nie zna 64% mieszkańców Piekar Śląskich, a kolejne 20% nie jest jej pewnych. Brak zgody na zmianę MPZP oznacza definitywne zamknięcie prac nad projektem ITPOK i skoncentrowanie się na modernizacji istniejących ciepłowni w oparciu o biomasę i gaz - paliwa, z których według średnich cen wytwarzania publikowanych przez URE ciepło jest dziś droższe niż z odpadów: z biomasy o ok. 30%, z gazu niemal dwukrotnie.
- Nie jestem zaskoczony tym wynikiem. Ludzie są coraz bardziej świadomi technologicznie i coraz mniej podatni na mity. Wiedzą, że węgiel trzeba zastąpić, ale trzeba go zastąpić mądrze tzn. ekologicznie i ekonomicznie, tak żeby ciepło z sieci pozostało trwale atrakcyjne cenowo. Mieszkańcy Piekar Śląskich zasługują na decyzję opartą na wiedzy, a nie na przypuszczeniach. Jeżeli ostatecznie okaże się, że tego projektu nie warto realizować, powinniśmy wiedzieć dlaczego, a żeby móc to odpowiedzialnie stwierdzić, najpierw trzeba przeprowadzić analizy. Wiedzy nie powinniśmy się obawiać. Po uruchomieniu instalacji moglibyśmy przyłączyć do sieci kolejnych odbiorców, między innymi w dzielnicy Szarlej, Osiedla Powstańców Śląskich, kolejnych budynków administracji samorządowej, a nawet zapewnić w przyszłości ciepło dla planowanego basenu miejskiego. - Bernard Barteczko, Członek Zarządu MPEC Sp. z o.o. w Piekarach Śląskich.
O badaniu
Badanie zrealizowała Agencja Badań Rynku i Opinii SW Research - niezależny ośrodek badawczy, znany m.in. z regularnych sondaży dla ogólnopolskich mediów. Technika: wywiady telefoniczne CATI na reprezentatywnej próbie N=600 dorosłych mieszkańców Piekar Śląskich, sierpień 2026 (fala II; fala I – sierpień 2025, ta sama technika i próba). Dla porównania: standardowy sondaż ogólnopolski obejmuje ok. 1000 osób, czyli jednego na ~30 tys. dorosłych Polaków; w Piekarach zapytano jednego na ~65 dorosłych mieszkańców. Gdyby zachować tę proporcję w skali kraju, badanie musiałoby objąć blisko pół miliona respondentów.
O projekcie Piekary Jutra
Piekary Jutra to program transformacji miejskiego systemu ciepłowniczego prowadzony przez MPEC. Jego założeniem jest zastąpienie trzech ciepłowni węglowych jednym nowoczesnym źródłem - instalacją termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK) przy ul. Granicznej, opalaną paliwem z odpadów, których nie da się już poddać recyklingowi. Cele: trwale niższa cena ciepła dla odbiorców z sieci (szacowana redukcja do 30%), stabilizacja opłat za odpady dzięki zagospodarowaniu frakcji RDF na miejscu, wielokrotnie niższe standardy emisyjne niż z kotłów węglowych (SO₂, NOₓ, pyły), likwidacja ok. 640 transportów węgla rocznie przez centrum miasta, niezależność od cen paliw kopalnych i rozbudowa sieci na dzielnice dziś poza jej zasięgiem. Projekt prowadzony jest z udziałem Rady Społecznej, w której zasiadają przedstawiciele mieszkańców, instytucji miejskich i nauki.
O MPEC Piekary Śląskie
Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. (siedziba: Piekary Śląskie, ul. gen. Ziętka 19) zaopatruje w ciepło i ciepłą wodę około 70% mieszkańców Piekar Śląskich - osiedla wielorodzinne, wspólnoty, szkoły, przedszkola, szpital i obiekty publiczne. Ciepło wytwarzają trzy ciepłownie węglowe: Julian (ul. gen. Ziętka 13B) i Ziętek (ul. gen. Ziętka 19) w centrum miasta oraz Andaluzja II (ul. M. Curie-Skłodowskiej 83B) w Brzozowicach-Kamieniu. Spółka eksploatuje ok. 40 km sieci ciepłowniczej wraz z węzłami i stale ją modernizuje – wymieniając odcinki kanałowe na preizolowane, automatyzując węzły i przyłączając nowe budynki. Kotły przeszły modernizacje w latach 2011–2015, są wyposażone w filtry workowe i (w Andaluzji) instalację odsiarczania, ale ich węglowa technologia nie ma przyszłości w świetle wymogów efektywności energetycznej i polityki klimatycznej. Stąd projekt nowego źródła.
